ΑΡΧΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ

ΛΕΠΙΔΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΑΓΙΑΣΜΑΤΟΣ

ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗ

ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

ΤΡΙΤΗ ΛΑΪΚΗ ΧΡΥΣΟΥΠΟΛΗΣ

ΠΕΜΠΤΗ ΛΑΪΚΗ ΝΕΑΣ ΚΑΡΥΑΣ

ΣΑΒΒΑΤΟ ΛΑΪΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ

Τετάρτη 27 Φεβρουαρίου 2013

ΡΑΔΙΚΙΑ

Στην εποχή μας γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική η ανάγκη για επιστροφή στην παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή. Μια διατροφή που περιλαμβάνει πολλών ειδών αγριόχορτων, που μπορούν κατάλληλα μαγειρεμένα ή σαν φρέσκα ως χορταστική σαλάτα να γίνουν μέρος μιας καθημερινής διατροφικής συνήθειας, η οποία θα αποτελέσει σύμμαχο μας για μια καλύτερη υγεία.

Πριν δεκάδες χιλιάδες χρόνια, ένα μεγάλο μέρος της ενεργειακής πρόσληψης των προγόνων μας βασιζόταν σε αγριόχορτα, τα οποία είναι ιδιαίτερα πλούσια σε φυτοχημικά συστατικά. Έτσι πολλές μεταβολικές διαδικασίες του οργανισμού έχουν συνδυαστεί με τα συστατικά αυτά. Σε αντίθεση με τις τότε εποχές, σήμερα και ειδικότερα στον δυτικό κόσμο η διατροφή στηρίζεται πάνω σε τρόφιμα από ζωικές πηγές. Αυτή η ανισορροπία, πιστεύει το σύνολο των ερευνητών πως είναι το κλειδί για την εύρεση της αιτίας ασθενειών από περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως καρδιοπαθειών και καρκίνου.

Στην Ελλάδα, τα παλαιότερα χρόνια, τα χόρτα θεωρούνταν υποδεέστερη τροφή, πιθανότητα λόγω του ότι καταναλώνονταν σε αφθονία από τους φτωχούς ανθρώπους. Όμως έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση ζωτικών προβλημάτων της διατροφής που πολλές φορές απείλησαν τον Ελληνικό πληθυσμό. Ύστερα από μια περίοδο υποτίμησης της διατροφικής αξίας τους από τους Νεοέλληνες, έρχονται ξανά στο προσκήνιο μετά από έρευνες της προηγούμενης δεκαετίας που έδειξαν ότι η καλή υγεία των μεσογειακών λαών και ιδιαίτερα των Κρητών οφείλονταν και στην κατανάλωση άγριων χόρτων.

Μια τέτοια έρευνα, αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν το 2005 από το επιστημονικό περιοδικό Journal of Physiology and Pharmacology, σύγκρινε δείκτες υγείας δυο περιοχών της Κρήτης, όπου στην μια περιοχή ήταν πλούσια η κατανάλωση σε χόρτα ενώ στην άλλη όχι. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως ο κίνδυνος αθηρωματικής βλάβης, ήταν πολύ μικρότερος στον πληθυσμό που κατανάλωνε συστηματικά χόρτα.

Τα χόρτα και ειδικότερα τα άγρια που φυτρώνουν στους αγρούς είναι ιδιαίτερα πλούσια σε βιταμίνες C, φλαβονοειδή και πολυφαινόλες, συστατικά που συνεισφέρουν σημαντικά στην αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού. Επίσης, τα χόρτα είναι πλούσια σε ω-3 λιπαρά οξέα και ειδικότερα σε α-λινολενικό οξύ.

Ένα από τα πιο διαδεδομένα χόρτα, το οποίο βρίσκουμε στις περισσότερες περιοχές της χώρας μας, είναι τα ραδίκια. Τα ραδίκια ανήκουν στην κατηγορία cichorium και διακρίνονται στα άγρια και τα ήμερα ραδίκια ή αλλιώς αντίδια. Τα άγρια ραδίκια έχουν πικρή γεύση και έχουν στενά φύλλα. Από την άλλη, τα ήμερα ραδίκια (αντίδια) καλλιεργούνται κατά την διάρκεια όλου του χρόνου και είναι πλατύφυλλα, με γλυκύτερη γεύση από τα άγρια ραδίκια.

Τα ταπεινά πικρά ραδίκια

Όσο πικρά είναι, άλλο τόσο ωφέλιμα αποδεικνύονται για τον οργανισμό. Τα πικρά ραδίκια είναι περιζήτητα για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες, ιδιαίτερα από όσους έχουν ζήσει στην ύπαιθρο και ξέρουν να εκτιμήσουν την αξία τους (οι οποίοι, εννοείται, πίνουν και το πολύτιμο ζουμί τους). Γνωστά από την αρχαιότητα για τη φαρμακευτική τους δράση, είναι διουρητικά, καθαρίζουν το αίμα, τονώνουν το συκώτι και ευεργετούν το στομάχι. Προωθούν και αυτά, όπως οι αγκινάρες, την παραγωγή της χολής και δίνουν λύση σε προβλήματα δυσκοιλιότητας και δερματικών παθήσεων. Μειώνουν τα λιπίδια (τριγλυκερίδια και χοληστερόλη) και τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα και ανακουφίζουν από τη δυσπεψία. Περιέχουν επίσης ινουλίνη βοηθώντας στην εξισορρόπηση της εντερικής χλωρίδας. Τα ραδίκια είναι πλούσια σε βιταμίνες Β1, Β2 και καροτενοειδή καθώς και σε ανόργανα στοιχεία όπως Κ, Νa, P και Μg. Η πικρή τους γεύση οφείλεται στις ουσίες λακτουκίνη, λακτουκοπικρίνη και παράγωγα τους. Τα χόρτα αυτά είναι γνωστά από τους αρχαίους χρόνους. Αναφέρεται ήδη σε ένα πάπυρο του 4000 π.Χ. ενώ ο Γαληνός το ονόμαζε «φίλο του συκωτιού». Παλιότερα, οι λαϊκοί θεραπευτές χρησιμοποιούσαν τα ραδίκια για την θεραπεία ασθενειών του ήπατος και της χολής. Πλέον έχει φανεί από κλινικές έρευνες πως ένα συστατικό που περιέχεται, το κιχώριο, έχει όντως ηπατοπροστατευτική δράση. Το ραδίκι σε ρόφημα μπορεί να βοηθήσει στην θεραπεία της δυσκοιλιότητας, έχει καθαρτική δράση και είναι ένα πολύ καλό αντιπυρετικό, ενισχύωντας την άμυνα του οργανισμού ενώ συχνά μπορεί να βοηθήσει
(σε συνδυασμό με την κατάλληλη ιατρική θεραπευτική αγωγή) στην θεραπεία του Υπερθυρεοειδισμού. Mε βάση τα συμπεράσματα δύο πρόσφατων μελετών που εκπόνησε το Tμήμα Kοινωνικής Iατρικής του Πανεπιστημίου Kρήτης σε συνεργασία με ξένα πανεπιστήμια, σε δείγμα 6 καλλιεργημένων και 48 άγριων χόρτων της Kρήτης, η περιεκτικότητά τους είναι σημαντική τόσο σε μονοακόρεστα, ω-3 και ω-6 λιπαρά οξέα, όσο και σε βιταμίνες C, K, E και καροτενοειδή. Tο γεγονός ότι η κρητική διατροφή είναι πλούσια σε χόρτα που είναι τόσο θρεπτικά, ερμηνεύει έως ένα βαθμό τη μακροβιότητα και την καλή υγεία των Kρητικών.

Χρήσεις

-Στο μαγείρεμα:
Το δημοφιλέστερο μέρος για την κατανάλωση είναι napiform taproot, αν και οι ολόκληρες εγκαταστάσεις είναι εδώδιμες και οι κορυφές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως α λαχανικό φύλλων. Το δέρμα έρχεται σε ποικίλα χρώματα. Ο συνηθέστερα είναι γνωστή η στρογγυλή, κόκκινος-ξεφλουδισμένη ποικιλία αλλά άλλες ποικιλίες μπορούν να έχουν ένα ρόδινο, άσπρο ή γκρίζος-μαύρο δέρμα, και υπάρχει μια κίτρινος-ξεφλουδισμένη ποικιλία.
Ο βολβός του ραδικιού είναι συνήθωσφαγωμένος αγωμένος ακατέργαστος, αλλά τα πιό σκληρά δείγματα μπορούν να βράσουν στον ατμό. Η ακατέργαστη σάρκα προκαλεί μια τραγανή σύσταση και μια πικάντικη, πικάντικη γεύση, με το μάσημα glucosinolates και ενζυμικό myrosinase στο ραδίκι, το οποίο, όταν συγκεντρωμένη μορφή αλλυλικά isothiocyanates , παρουσιάστε επίσης μέσα μουστάρδα, χρένο και wasabi.

-Στην ιατρική:
Τα ραδίκια προτείνονται ως εναλλακτική λύση επεξεργασία για ποικίλες ασθένειες συμπεριλαμβανομένου κοκκύτης, καρκίνος, βήχες, γαστρική ταλαιπωρία, συκώτι προβλήματα, δυσκοιλιότητα, δυσπεψία, χοληδόχος κύστη προβλήματα, αρθρίτιδα, χολόλιθοι, πέτρες νεφρών και εντερικά παράσιτα.

-Στη βιομηχανία:
Οι σπόροι Raphanus sativus τα είδη μπορούν να πιεστούν στο απόσπασμα πετρέλαιο σπόρου. Οι άγριοι σπόροι ραδικιών περιέχουν την περιεκτικότητα σε πετρέλαιο μέχρι 48%, και ενώ μη κατάλληλο για την ανθρώπινη κατανάλωση το πετρέλαιο έχει την υπόσχεση ως πηγή βιολογικά καύσιμα. Το ραδίκι ελαιοσπόρων ευδοκιμεί καλά στα δροσερά κλίματα.

Η Άνοιξη και ιδιαίτερα ο Μάρτιος και ο Απρίλιος είναι η ιδανική εποχή για τη συλλογή των άγριων χορταρικών.

Πώς να μαζέψετε τα άγρια

? Tα φύλλα, τους βλαστούς και τις ανθισμένες κορυφές καλύτερα να τα μαζεύετε το απόγευμα, γιατί τότε είναι υψηλότερες οι συγκεντρώσεις των θρεπτικών συστατικών τους. Tις ρίζες και τα ριζώματα πρέπει να τα μαζεύετε το φθινόπωρο ή την άνοιξη, γιατί τότε είναι πιο θρεπτικά και το χώμα πιο μαλακό, διευκολύνοντας το ξερίζωμά τους.
? Mη μαζεύετε χόρτα που δεν είστε σίγουροι ότι τρώγονται.
? Aποφύγετε το μάζεμα χόρτων που βγαίνουν κοντά σε δρόμους και σε περιοχές που πηγαίνουν ζώα συχνά.
? Tην άνοιξη προσέξτε ιδιαίτερα τα χόρτα που βγαίνουν κοντά σε καλλιεργημένα χωράφια. Eνδέχεται να τα έχουν ραντίσει οι καλλιεργητές, θεωρώντας τα ζιζάνια.
? Mαζεύετε μόνο τα πράσινα και υγιή φυτά και μην τα ξεριζώνετε, για μην καταστρέφετε σπάνια είδη.
? Mη μαζεύετε περισσότερα χόρτα από αυτά που θα καταναλώσετε μέσα στις επόμενες 5-6 ημέρες, γιατί θα χάσουν τα θρεπτικά συστατικά τους.

Και αν αγοράζετε χόρτα προσέξτε?

1. Να μην αγοράζετε χόρτα που είναι ξεθωριασμένα και μαραμένα
2. Ρωτήστε τον πωλητή από πού τα συλλέγει
3. Μην διστάσετε να ζητήσετε από τον μανάβη σας χόρτα με? παράξενα ονόματα, που θέλετε να δοκιμάσετε.

Συντηρήστε τα σωστά στο ψυγείο

Άγρια ή καλλιεργημένα, τα χόρτα είναι καλό να τα καταναλώνετε την ίδια ημέρα που τα μαζεύετε ή τα αγοράζετε. Aν σκοπεύετε να τα βάλετε στο ψυγείο, μην τα πλένετε, γιατί θα κιτρινίσουν και θα μυρίσουν άσχημα. Aπό τα άγρια χόρτα αφαιρέστε τα χοντρά και κίτρινα φύλλα, το χώμα και τα ξένα σώματα. Bάλτε τα σε καθαρές νάιλον σακούλες ή σε σκεπασμένα σκεύη. Tα άγρια χόρτα διατηρούνται περισσότερο από τα καλλιεργημένα.

Πλύντε τα σωστά

Δεν πρέπει να τα μουλιάζετε στο νερό, αλλά να τα ξεπλένετε καλά με κρύο νερό, για να μη χάνονται τα θρεπτικά συστατικά τους. Δεν θα πρέπει, επίσης, να πετάτε τις ρίζες τους, γιατί εκεί συγκεντρώνονται το άμυλο και τα φυσικά σάκχαρα. Για τον ίδιο λόγο, μην ξύνετε τις ρίζες με μαχαίρι? απλώς βουρτσίστε τις. Aν έχετε σκοπό να τα καταναλώσετε ωμά, μουσκέψτε τα για 10 λεπτά σε ξιδόνερο και πλύντε τα πιο σχολαστικά.

Πώς να τα καταναλώσετε

O καλύτερος τρόπος για να τρώτε τα χόρτα, όπως και τα λαχανικά, είναι να τα καταναλώνετε ωμά, καθώς όσο περισσότερο υφίσταται επεξεργασία μια τροφή, τόσο περισσότερο καταστρέφονται τα θρεπτικά συστατικά της. Eάν βράσετε χόρτα χωρίς να τα κόψετε για 4 λεπτά, θα καταστραφεί το 75% των βιταμινών που περιέχουν!
Ωμά στις σαλάτες . Στεγνώστε καλά τα φύλλα τους. Έτσι, δεν μαραίνονται εύκολα και το λάδι κατανέμεται και κολλάει καλύτερα στο φύλλωμα. Mην ψιλοκόβετε τα χόρτα, εκτός αν χρησιμοποιήσετε πάνω από 4 είδη. Tότε μόνο ψιλοκόψτε τα, για να αναμειχθούν οι γεύσεις και τα αρώματα.
Bραστά σαν σαλάτα. Για να βράσετε σωστά τα χόρτα, πρέπει πρώτα να αφήσετε να κοχλάσει το νερό και μετά να τα ρίξετε μέσα, ώστε να γίνονται πιο γρήγορα και με τη μικρότερη δυνατή απώλεια θρεπτικών συστατικών. Δεν πρέπει να προσθέτετε σόδα στο νερό που θα βράσετε τα χόρτα, για να διατηρηθεί το χρώμα τους, επειδή θα καταστρέψει τη βιταμίνη C που περιέχουν. Όταν βράσουν, θα πρέπει να τα βγάλετε από το νερό, γιατί θα μυρίσουν άσχημα και θα κιτρινίσουν.
Στις σούπες και Στις πίτες. Ψιλοκόψτε τα, αλλά μην τα πολτοποιήσετε.

3 νόστιμα και θρεπτικά Tips

? Λίγο λεμόνι στη σαλάτα με τα χόρτα θα τα νοστιμίσει και θα διατηρήσει τις βιταμίνες που περιέχουν.
? Xρησιμοποιήστε λίγο από το νερό που έχετε βράσει χόρτα και μαγειρέψετε σε αυτό ζυμαρικά ή ρύζι.
Θα γίνουν πιο νόστιμα και πιο θρεπτικά.
? Bάλτε λίγο ζωμό στο ψυγείο να κρυώσει, προσθέστε αλάτι και λεμόνι και πιείτε τον. Θα προσλάβετε ωφέλιμα συστατικά.